Karaciğerin sinsi hastalığına dikkat! Hiçbir yakınmanız olmasa bile…

Uzun yıllar bulgu vermediği için karaciğerin ‘sinsi hastalığı ’ olarak nitelendirilen karaciğer yağlanması erken dönemde tespit edilmezse, bir takım hastalarda, karaciğer dokusunda iltihaplanma ve sertlik (fibrozis), bunlara emrindeki olarak da siroz gelişebiliyor. Daimi bir rahatsızlık olan siroz zamanla ilerleyerek karaciğer kanseri ya da organ yetmezliği gibi hayatı korkutma eden bir tabloyla sonuçlanabiliyor.

Karaciğerin sinsi hastalığına dikkat Hiçbir yakınmanız olmasa bile…

Karaciğerde ‘sertlik ’ oluşabiliyor!

Karaciğer yağlanması; sadece yağlanmayla sınırlı kalan ve karaciğerde önemli bir hasarın oluşmadığı ‘basit yağlanma ’ ile yağlanmaya ek olarak iltihaplanmanın da eşlik ettiği ve non-alkoli steatohepatit (NASH) adı verilen iki gruba ayrılıyor. Hastaların yüzde 20 ’sinde iltihaplanmayla seyreden non-alkoli steatohepatit tespit ediliyor. Karaciğerdeki iltihaplanma vaktinde çare edilmezse, ‘fibrozis ’ olarak adlandırılan skarlaşma, bir başka deyişle sertlik oluşabiliyor. Fibrozise eşlik eden NASH grubunun, yani ek olarak iltihaplanmanın da eşlik ettiği grubun yüzde 10 ’unda, 10 yılda karaciğer sirozu, daha da kötüsü karaciğer kanseri ile karaciğer yetmezliğine değin ilerleyebilen ‘ileri aşama siroz ’ gelişebiliyor.

Karaciğerin sinsi hastalığına dikkat Hiçbir yakınmanız olmasa bile…

Genellikle raslantı saptama ediliyor

Karaciğer yağlanmasında içki tüketimi manâlı bir risk faktörü olsa da, her yağlanma bu sebeple oluşmuyor. böylece yağlanma ‘alkole bağı karaciğer yağlanması ’ ve ‘alkole ast olmayan karaciğer yağlanması ’ olarak iki gruba ayrılıyor. Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Oya Yönal, ‘alkole bağlı olmayan ’ karaciğer yağlanmasının çoğunlukla uzun yıllar hiçbir belirti vermeden sinsice ilerlediği uyarısında bulunarak, “Karaciğer yağlanması ara sıra karın bölgesinin sağ üst tarafında hafif sızı ve halsizlik yapabiliyor. bu nedenle çoğunlukla diğer bir hastalık nedeniyle yapılan ultrason, laboratuvar tetkikleri, tomografi ve manyetik rezonans (MR) yöntemleriyle raslantı tespit ediliyor” diyor.

Karaciğerin sinsi hastalığına dikkat Hiçbir yakınmanız olmasa bile…

Erken tanı sirozu önlüyor!

Karaciğerde yağlanma tanısı konulduğunda karaciğerde hasar olup olmadığı, varsa derecesini değerlendirebilmek için karaciğerde oluşan sertliğin (fibrozis) derecesini değerlendirmek çok önemli. Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Oya Yönal, “Fibrozis erken dönemde saptama edilirse, hayat alışkanlıklarında yapılan düzenlemeler, ilaç tedavisi ve tüketiliyorsa alkolün kısıtlanmasıyla hastalığın siroza gidişi önlenebiliyor” diyor. Oysa kan tahlilleri ve ultrason ile MR gibi görüntüleme yöntemleri ‘fibrozis ’ tanısında tezgâhtar olamıyor. bu nedenle karaciğerde oluşan zarar, altın standart olarak kabul edilen karaciğer biyopsisi ile tespit ediliyor. Oysa karaciğer biyopsisi kanama, sancı, safra yolu zedelenmesi gibi bir takım riskler taşıdığı ve kesin bir süre hastane yatışı gerektirdiği için sınırlı gerekçelerle uygulanıyor.

Karaciğerin sinsi hastalığına dikkat Hiçbir yakınmanız olmasa bile…

Fibroscan ile zarar mercek altında

Günümüzde karaciğer hasarının belirlenmesinde ve oluşan sertliğin (fibrozis) derecesini ölçmede biyopsi yerine bundan böyle sıklıkla ultrason dalgaları kullanarak ölçüm yapan “fibroscan” yöntemi tercih ediliyor. Fibroscan ile vücuda herhangi bir girişim uygulanmadan gönderilen ultrason dalgaları yardımıyla karaciğerde biriken yağ miktarı sayısal olarak ölçülebiliyor. Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Oya Yönal, bu ölçümler ile karaciğer biyopsisine tarafından takriben 100 kat daha büyük bir karaciğer alanının değerlendirildiğini belirterek, “Bütün bunlar baştan sona karaciğerde oluşan hasar detaylı bir şekilde tespit edilebiliyor” diyor.

Karaciğerin sinsi hastalığına dikkat Hiçbir yakınmanız olmasa bile…

Tedavinin takibinde veri veriyor

Fibroscan yönteminde hastanın en düşük 3 saat aç kalması dıştan herhangi bir hazırlığa gerek duyulmuyor. İşlem, hasta sırtüstü yatarken sağ göre ve kaburgaların arasından yapılıyor. Fibroscan için geliştirilen özel problar bu bölgelerde deri üstüne yerleştirilerek, ölçümler yapılıyor. Ölçümlerin doğruluğu keza hekim keza cihazın üzerindeki yazılım tarafından denetim ediliyor. Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Oya Yönal, yaklaşık 5-10 dakika süren işlem sırasında hastanın hiçbir sızı hissetmediğini vurgulayarak, “Girişimsel bir operasyon olmadığı için hiçbir tabi etkisi de olmuyor. Fibroscan yönteminin bir diğer manâlı özelliği ise basit uygulanabilir ve tekrarlanabilir olması sebebiyle yalnızca teşhis düzenlemek için yok, hastalığın takibinde ve tedavi etkinliğinin değerlendirilmesinde de kullanılabilmesi” diye anlatıyor. İleri yaş, şeker hastalığı ve obezite gibi önemli risk faktörlerine sahip hastalarda karaciğerde fibrozis riski daha fazla olduğu için gereklilik halinde biyopsi yöntemine de başvuruluyor.

Karaciğerin sinsi hastalığına dikkat Hiçbir yakınmanız olmasa bile…

Tedavide 3 önemli kural!

Erken dönemde tespit edildiğinde karaciğer yağlanmasının tedavisinde epeyce başarılı sonuçlar elde ediliyor. Prof. Dr. Oya Yönal, “İdeal kiloya varmak, uyumlu çalışma gerçekleştirmek ve alkol tüketiminden sakınmak tedavide kilit rol üstleniyor” diyor. Karaciğer yağlanmasında ilk kez pozitif kiloların verilmesi gerektiğini bildiren Prof. Dr. Oya Yönal, şöyle devam ediyor: “İdeal kiloya ulaşmak ve yağlanmanın önlemek için besin alışkanlıkları değiştirilmeli. Sebze ve balıktan varlıklı, kırmızı etten yoksul, şeker ile unlu gıdalardan uzakta, zeytinyağı ve tahıl ürünlerini taşıyan Akdeniz gıda modeliyle beslenilmeli. Mümkünse her gün 30 dakika tempolu yürüyüş yapılmalı. Hem karaciğerin en büyük düşmanı olan içki tüketiminden kaçınılmalı. Bunların yanı sıra insülin direnci, şeker hastalığı ve hiperlipidemi varsa, bu sorunlara karşın uygulanan ilaçlar da tedavide büyük önem taşıyor. İhtiyaç halinde silmarin, karaciğeri koruyan A ve E vitaminleri ya da selenyum takviyesi de tedaviye eklenebiliyor. Ayrıca kahve tüketimi karaciğer yağlanmasını, fibrozis ile siroz riskini ve karaciğer kanserini geriletiyor. Günde 3 fincan kahvenin karaciğerde olumlu etkileri vardır.”

Yorum yapın