Paris Moda Haftası: Louis Vuitton İlkbahar/Yaz 2022 defilesinden satır başları

Koku alma ve lezzet duyusu şükretmemiz gereken bizi erken uyaran kayda değer hislerdir ve hatalı koku ve tat bizi yangına , zehirli gazlara ve bozulmuş yiyeceklere karşı uyarır. Koku alma bozukluğu bir sinüs probleminde, burundaki doku büyümelerinde olabileceği gibi nadir durumlarda beyin tümörlerinden de kaynaklanabilir. Aşçılar, itfaiyeciler gibi bir takım iş grupları için koku ve lezzet edinmek mesleki bir gerçektir ve bu hislerin kaybı büyük problemler yaratır.

Koku ve damak zevki nasıl gerçekleşir?

Koku ve damak zevki duyguları kimyasal his sistemimize aittir. Etrafımızdaki maddelerden kaynaklanan bir takım kimyasal maddelerin burun, ağız ve boğazımızı uyarması ile bu karışık işlemler başlar. Asap uçları uyarılarak bu mesajlar beyine iletilir ve beyinde ayırt edilir.

Koku asap uçları burunun tavanında yer alırlar ve fazla ince bir kemik içerisinde aracısız beyindeki koku bölgesini uyarırlar.

Yiyecek ve içecekler tükürük ile karışarak ağzı, dil ve boğazda buluna koku asap uçlarını uyarırlar. Aynı şeklin uyarıyı beyindeki belirtilen bölgelere ulaştırırlar.

Koku ve ağız tadı hücreleri yaşlandıkları veya hasara uğradıkları zaman yenilenebilmesi açısından incelenmektedir.

Üçüncü bir kimyasal his sistemi de mevcuttur. Buna ’genel his sistemi ’ adı verilir. Gözlerin, burnun ve ağzın bilhassa nemli bölgelerinde buluna binlerce his siniri ‘amonyağın sızısını, metolün serinliğini ve kırmızı biberin sıcaklığını ’ algılar.

Tatlı, ekşi, acı ve tuz olmak üzere başlıca dört temel lezzet ayırt edebiliriz. Bu tatların belirlenmiş oranda karışımları ve genel his sisteminin birleşimi ile bir çeşni oluşur. İşte bu özel çeşni onları tanımamıza imkan sağlar.

Çoğu madde başlıca olarak kokularından tanınırlar. Çikolata yerken burnunuzu kapatırsanız, yediğiniz maddenin tatlı ya da acı olduğunu hissedebilirsiniz ama çikolata olduğunu anlamakta zorlanırsınız. Bu durum çikolatanın tanıdık lezzetinin çoğunlukla koku ile algılandığındandır. Aynı şekilde kahve de böyledir. Uyarı ederseniz, yemeğin lezzetini tamamen almak isteyen kişiler (aşçı, lezzet uzmanı gibi) her yutkunuşta sonra burunlarından nefes verirler.

Neler lezzet ve koku alma bozukluklarına yol açarlar?

Etken sorun 60 yaşından daha sonra doğal koku alma yeteneğinin azalmasıdır. Bilim adamları koku alma yeteneğinin 30 ile 60 yaşları aralarında en iyi olduğunu bulmuşlardır. Bu koşul 60 yaşından sonra azalmaya başlar ve daha yaşlı çoğu kimse koku alma yeteneklerini kaydetmişlerdir. Lakin, başlıca her yaştaki kadınlar, erkeklere göre koku almada daha duyarlıdırlar.

Bazı kişiler koku ve ağız tadı bozukluğu ile doğabilirler ama birçok kimsede bu durum kaza veya hastalık sonrası oluşur.

Üst solunum yolu iltihapları birçok defa suçlanmıştır bununla beraber kafa kırıklarında da koku alma bozukluğu ortaya çıkabilir.

Koku ve damak zevki bozuklukları burun içerisindeki poliplerden, hormonal bozukluklardan ve diş problemlerinden kaynaklanabilir. Haşere ilacı ya da bir takım diğer ilaçlara uzun zaman maruz kalanlarda da oluşabilir.

Sigara dumanı insanların karşılaştığı en sık ve en yoğun hava kirliliği ajanıdır. Kokuların ayırt edilmesi ve damak duygusunun azalmasına sebep olur. Sigarayı teslim etmek koku almayı arttırır fakat bu olay fazla yavaş ortaya çıkar.

Örneğin günde iki paket sigara içen kişinin baştan eskisi gibi koku alabilmesi için sigara içtiği dönem dek sigarayı bırakması gerekir.

Baş ve boyun bölgesine kanser sebebiyle ışın tedavisi uygulanan çoğu kimse koku ve ağız tadı bozukluğundan şikayetçi olur.

Nefes borusu ve ses telleri çıkartılan kimselere, koku ve ağız tadı duyularının azaldığından şikayet ederler. Bu kişilere burunlarından nefes almalarını sağlanacak tüpler uygulanırsa baştan lezzet ve koku almaya başlarlar.

Koku ve tat alma bozuklukları neden olur

Koku ve tat alma bozuklukları nasıl tanı edilir?

Kişilere tanımaları nedeniyle öbür yoğunlukta koku ve tatlar aldırılır. Kişinin ayırt edebildiği en az aşırılık bulunur. Hem öbür yoğunluktaki koku ve tatlar denenir, bunları ayırt edip edemediği veya yoğunlukları arttırıldığında fark edip edemediği araştırılır.

Koku ve damak zevki bozuklukları çare edilebilir mi?

Ara Sıra kullanılan bir hap koku ve damak zevki bozukluğunun tek sebebidir ve ilaç kesilince veya değiştirilince koşul düzelir.

Bazı ilaçlar koku alma bozukluklarına yol açarken, özellikle alerji ilaçları koku ve lezzet almayı geliştirebilirler.

Özellikle şiddetli nezle, grip olan ya da alerjisi büyüyen kişiler sadece bu durumlarının düzelmesi ile koku ve ağız tadı hassasiyetlerini baştan kazanırlar. Çoğu vakada burun tıkanıklığı yapan poliplerin temizlenmesi ile koku lezzet almada düzelme görülür, arada bir de koku ve lezzet alıcıları kendi kendilerine kaydoldukları gibi, kendi kendilerine düzelebilirler.

Yorum yapın